Kalp ritim bozukluğu (aritmi), kalbin elektriksel sistemindeki dengesizlikler nedeniyle kalp atışının çok hızlı, çok yavaş veya düzensiz seyretmesidir. Kimi aritmiler zararsız ve geçiciyken, bazıları felç ve ani kalp durması gibi ciddi sonuçlara yol açabilir. Bu rehber; kalp ritim bozukluğu nedir, belirtileri nelerdir, ne zaman ciddiye alınmalı, tanıda hangi testler kullanılır ve tedavi seçenekleri neler sorularına pratik, anlaşılır ve kapsamlı yanıtlar sunar.

Kalp ritim bozukluğu nedir?

Kalp atışını, kulakçık ve karıncıklar arasında iletilen elektriksel uyarılar senkronize biçimde yönetir. Bu iletim yolunda doğuştan gelen farklılıklar, yaşla gelişen değişiklikler, damar tıkanıklığı veya ilaç–elektrolit etkileri olduğunda kalp ritmi bozulur. Aritmi, tek tük ekstra atımlardan (ekstrasistol) yaşamı tehdit edebilecek hızlı ritimlere (ventriküler taşikardi/fibrilasyon) uzanan geniş bir yelpazedir.

Belirtiler: Nasıl hissedilir?

  • Çarpıntı, kalbin “teklemesi” ya da “kuvvetli vurması”
  • Nefes darlığı, göğüste sıkışma veya ağrı
  • Baş dönmesi, sersemlik, göz kararması
  • Yorgunluk, efor kapasitesinde azalma
  • Bayılma ya da bayılacak gibi olma
  • Bazı aritmiler hiç belirti vermeyebilir; özellikle atriyal fibrilasyon (AF) sessiz seyredebileceği için tesadüfen saptanabilir.

Ne zaman ciddiye alınmalı?

Aşağıdaki durumlarda gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurun:

  • Çarpıntıyla birlikte bayılma, göğüs ağrısı, soğuk ter, solukluk
  • Dinlenirken bile çok hızlı veya çok yavaş nabız
  • Önceden kalp hastalığı, kalp krizi öyküsü ya da kalp yetmezliği varken yeni başlayan ritim yakınmaları
  • Ailede ani ölüm öyküsü

Nedenler ve risk faktörleri

  • Kalp damar hastalığı, hipertansiyon, kalp yetmezliği
  • Kapak hastalıkları, doğumsal kalp anomalileri
  • Tiroid bozuklukları, anemi, elektrolit dengesizlikleri (potasyum, magnezyum)
  • Enfeksiyon ve miyokardit
  • İlaçlar ve uyarıcılar: Dekonjestan burun spreyleri, bazı zayıflama/enerji ürünleri, yüksek doz kafein, alkol, nikotin ve uyuşturucular
  • Uyku apnesi, obezite, yoğun stres, uykusuzluk
  • Yaşla birlikte iletim sisteminde fibrozis (yıpranma)

Sık görülen kalp ritim bozukluğu türleri

Atriyal fibrilasyon (AF)

Kulakçıklarda kaotik elektriksel aktivite nedeniyle düzensiz–hızlı nabız görülür. Pıhtı oluşumu riski nedeniyle felç riski artabilir. Risk skorlarına göre kan sulandırıcı tedavi gerekebilir.

Supraventriküler taşikardi (SVT)

AVNRT, AVRT (WPW dahil) gibi devrelerden kaynaklanan, aniden başlayıp biten hızlı ritim ataklarıdır. Genellikle genç ve yapısal kalbi normal kişilerde görülür. Çoğu SVT, kateter ablasyon ile kalıcı olarak tedavi edilebilir.

Ventriküler taşikardi (VT) ve ventriküler fibrilasyon (VF)

Karıncıklardan kaynaklanan hayati aritmilerdir. Kalp krizi sonrası skarlı dokuda sık görülür; bazı kalıtsal kanalopatilerde de gelişebilir. Acil müdahale gerektirir; uygun hastalarda ICD (şok veren cihaz) endikedir.

Ekstrasistoller (PAC/PVC)

Tek tük “erken atım”lardır. Yapısal kalp hastalığı yoksa çoğu iyi huyludur; tetikleyiciler azaltıldığında şikâyetler hafifler. Çok sık PVC’ler uzun vadede kalp kasını yorabilir; değerlendirme gerekir.

Bradikardiler (yavaş ritimler)

Hasta sinüs sendromu ve ileri derece AV blok nabzı tehlikeli düzeylere indirebilir. Belirti–ritim ilişkisi belgelenirse kalp pili (pacemaker) takılması gerekebilir.

Tanıda hangi testler kullanılır?

  • EKG: İlk ve vazgeçilmez testtir; atak sırasında yakalanırsa tanı koydurur.
  • Holter ve olay kaydediciler: 24–72 saat ya da daha uzun süre kalp ritmini izler; seyrek ataklarda loop recorder düşünülebilir.
  • Efor testi: Eforla tetiklenen aritmiler ve eşlik eden koroner darlık şüphesi için.
  • Ekokardiyografi (EKO): Kapaklar, kalp boşlukları ve kasılma gücünü gösterir.
  • Laboratuvar: TSH, elektrolitler, hemogram; klinik tabloya göre ilave tetkikler.
  • Elektrofizyolojik çalışma (EPS): Aritminin odağını/iletim yolunu gösterir; gerekirse aynı seansta ablasyon yapılır.

Tedavi: Yaşam tarzından ileri girişimlere

Yaşam tarzı düzenlemeleri

  • Kafein, enerji içecekleri, alkol ve nikotin kullanımını azaltın/sonlandırın.
  • Uyku apnesi varsa değerlendirme ve tedavi (CPAP).
  • Akdeniz tipi beslenme, düzenli aerobik egzersiz (haftada en az 150 dk) ve stres yönetimi.
  • Elektrolit dengesine özen: Yeterli potasyum–magnezyum içeren dengeli beslenme.

İlaç tedavileri

  • Hız kontrolü: Beta blokerler, bazı kalsiyum kanal blokerleri (diltiazem/verapamil) AF ve bazı SVT’lerde nabzı düzenler.
  • Ritim düzenleyici (antiaritmik) ilaçlar: Flecainid, propafenon, sotalol, amiodaron vb. Hasta ve aritmi tipine göre seçilir; yan etki ve etkileşim izlemi şarttır.
  • Antikoagülasyon: Özellikle AF’de pıhtı riskine göre değerlendirilir; felçten korur.
  • Elektrolit ve altta yatan nedenin (tiroit, enfeksiyon, anemi) düzeltilmesi tedavinin temelidir.

Girişimsel ve cihaz temelli tedaviler

  • Kateter ablasyon: AF (özellikle semptomatik, ilaçla kontrol edilemeyen), SVT ve bazı VT tiplerinde kalıcı çözüm sağlayabilir. Başarı; aritmi türü ve merkez deneyimine bağlıdır.
  • Kardiyoversiyon: AF veya çarpıntı atağını elektriksel şokla normal ritme çevirir; pıhtı riskine göre öncesinde ve sonrasında antikoagülasyon planı gerekir.
  • Pacemaker: Semptomatik bradikardiler ve iletim bloklarında kalp hızını güvenli aralıkta tutar.
  • ICD/CRT-D: Hayati ventriküler aritmilerde ani ölümden korur; kalp yetmezliği ve geniş QRS’li hastalarda CRT ile birlikte kullanılabilir.

Günlük yaşam ve aritmiyle güvenli egzersiz

  • Doktorunuz aksini söylemedikçe düzenli, orta yoğunlukta egzersiz kalp sağlığı için faydalıdır. Isınma–soğuma yapın, dehidratasyondan kaçının.
  • Şiddetli çarpıntı, baş dönmesi, göğüs ağrısı, bayılma eğilimi olursa egzersizi bırakın ve değerlendirme alın.
  • Takviye/“pre-workout” ürünlerinin içeriklerini dikkatle inceleyin; uyarıcı kombinasyonlarından kaçının.

Kimlerde aritmi riski yüksektir?

  • Hipertansiyon, diyabet, koroner arter hastalığı olanlar
  • Kalp yetmezliği ve kalp kapak hastalığı olanlar
  • Uyku apnesi ve obezitesi olanlar
  • Ailede ani ölüm veya kalıtsal aritmi (uzun QT, Brugada vb.) öyküsü olanlar
  • Yoğun alkol, yüksek kafein veya uyarıcı madde kullananlar

Sık sorulan sorular

Kalp ritim bozukluğu her zaman tehlikeli midir?
Hayır. Bazı aritmiler masum seyreder; ancak belirti–risk profili ve EKG’ye göre ciddiyeti mutlaka hekim belirlemelidir.

Aritmi tamamen geçer mi?
SVT gibi bazı tiplerde ablasyon ile kalıcı tedavi mümkündür. AF’de nüks riski vardır; yaşam tarzı, risk kontrolü ve gerekirse tekrar girişimler sonuçları iyileştirir.

Kahve içebilir miyim?
Aşırı kafein çarpıntıyı tetikleyebilir. Kişisel toleransı gözeterek azaltmak çoğu hastada şikâyeti azaltır.

Akıllı saat EKG’si güvenilir mi?
Tek derivasyonlu ölçümler AF taramasında faydalı olabilir; ancak tanı için klinik değerlendirme ve 12 derivasyonlu EKG gereklidir.

Antikoagülan kullanırsam kanama olur mu?
Kanama riski artabilir; risk–fayda dengesi kişisel hesaplanır. Doğru doz, düzenli takip ve ilaç etkileşimlerinden kaçınmak riski azaltır.

Aritmi varken spor yapabilir miyim?
Doktorunuzun önerisine göre çoğu hasta kademeli egzersiz yapabilir. Hayati aritmi riski olanlarda plan kişiselleştirilir.

Ocak 11, 2026